روزه و روزه داري در ادیان الهی؛ مسیحیت

   

.

گروه اندیشه: روزه ماه مبارک رمضان بر همه ادیان واجب بوده است به طوری که کتاب آسمانی ادیان الهی تورات، انجیل، زبور، صحف و قرآن در این ماه بر پیامبرانشان نازل شد.

خبرگزاری شبستان: روزه از جمله عباداتی است که خداوند آن را بر تمامی ادیان الهی پیش از اسلام واجب ساخته است. در قرآن آمده است: یا ایها الذین آمنوا کتب علیکم الصیام کما کتب علی الذین من قبلکم لعلکم تتقون(بقره/183) ای کسانی که ایمان آورده اید روزه بر شما واجب شد همانطوری که پیشینیان شما واجب شد شاید پرهیزکار شوید.

امیر المومنین علی(ع) درباره وجوب روزه بر ادیان پیشین می فرماید: روزه ، عبادت قدیمی ایت که خدا هیچ قومی را از آن معاف نداشته است. علامه طبرسی مفسر بزرگ قرآن نیز می نویسد: روزه در میان انبیا و امت آنان همواره از زمان آدم تاکنون مورد توجه بوده است.(1)

مفسران نوشته اند: برترسایان پیشینیان روزه ماه رمضان را واجب کردند و چون روزه گاه در تابستان گرم و گاهی در زمستان سرد واقع می شد. آنها را به روزه بهار تغییر دادند و ده روزکفاره علاوه کردند و بر اول و آخر رمضان یک روز روزه افزودند. ولی پیغمبر فرموده: روزه را با دیدن ماه بگیرید و با دیدن ماه بعد بخورید و افزودن بر آن درست نیست.(2)

روایات متعددی در این باره وجود دارد که وجود دارد که وجوب ماه مبارک رمضان را بر ادیان الهی تایید می کند از جمله اینکه در روایات اسلامی آمده است که کتابهای بزرگ آسمانی تورات، انجیل، زبور، صحف و قرآن در ماه رمضان نازل شده اند. امام صادق (ع) می فرماید: تورات، ششم ماه مبارک و انجیل دردوازدهم و زبور در هجدهم و قرآن در شب قدر نازل گشت.(3)

در اناجیل نیز به وجوب روزه تصریح شده و روزه دار را ستوده و او را از ریا برحذر داشته است.(4) روزه مشهور مسیحیان پیش از عید فصح(پاک) است. حضرت مسیح (ع) چهل روز روزه گرفته است. در انجیل آمده است: آن گاه عیسی از قوت روح به بیان برده شد تا ابلیس او را امتحان نماید... پس چهل شبانه روز روزه داشته عاقبه الامر گرسنه گردید.(5)

روزه مسیحیان چهل روز و قبل از عید پاک که چله روزه خوانده می شود، ویژه حسابرسی خود و توبه و آمادگی است. در طی این چند هفته انتظار می رودکه مسیحیان در پرتو زندگی و مرگ عیسی با جدیت درباره زندگی خود بیاندیشند. چله روزه با چهارشنبه خاکستر آغاز می شود.

در این روز در برخی از کلیساهای مسیحی رسم آن است که خاکستر، که سنبل پشیمانی و فانی بودن انسان است، می پاشند ونیز برخی از مومنان در طول این روز آن را به پیشانی خود می مالند. از آنجا که چله روزه زمان میانه روی و خویشتن داری است. در برخی از مکانها رسم شده است که در روز قبل از آن می خورند و می نوشند و جشن می گیرند و برایشان به نوعی آخرین تنفس قبل از چهل روز مراسم سنگین و روزه است. بنابراین گاهی سه شنبه قبل از چهارشنبه خاکستر ماری گراس(سه شنبه چاق) خوانده می شوند و با جشن و باده گساری، مخصوصا در فرهنگهای لاتینی همراه است.(6)

احکام روزه در مسیحیت
روزه در مسيحيت تابع احکام مذهبی نيست، به همين علت، روزه مسيحی در زمان و تحت قوانين مذهبی خاصی صورت نمی‌گيرد. مسيحیان آزاد هستند که در هر زمان، با هدايت روح خدا، بطور انفرادی يا دستجمعی، برای يک روز يا روزهای متعدد، و يا حتی برای چند ساعت، روزه بگيرند. ضمناً در روزه مسيحی می‌توان از يک يا چند وعده غذا صرف ‌نظر کرد و يا حتی از خوردن بعضی مواد غذایی خودداری نمود.

اهداف روزه درمسیحیت
در مسیحیت روزه نه تنها روزه ظاهری نیست، بلکه روزه باطنی و معنوی است؛ دوری از شریران و گناهان بزرگترین فایده برای متدینين است. هدف اصلی روزه مسيحی اين است که با فروتنی به خدا تقرب جویند و هدايتهای او را بطلبند و اوقاتی را در دعا و مناجات در حضور او بسر برند. در کتاب اشعياء نبی فصل پنجاه و هشتم، آيات شش تا نه آمده است:

«مگر روزه‌ای که من می‌پسندم اين نيست که بندهای شرارت را بگشاييد و گره‌های يوغ را باز کنيد و مظلومان را آزاد سازيد و هر يوغ را بشکنيد؟ مگر اين نيست که نان خود را به گرسنگان تقسيم نمايی و فقيران رانده شده را به خانه خود بیاوری و چون برهنه را ببينی او را بپوشانی و خود را از آنانی که از گوشت تو می‌باشند مخفی نسازی؟ آنگاه نور تو مثل فجر طالع خواهد شد و صحت تو بزودی خواهد روييد و عدالت تو پيش تو خواهد خراميد و جلال خداوند ساقه تو خواهد بود. آنگاه دعا خواهی کرد و خداوند تو را اجابت خواهد فرمود و استغاثه خواهی نمود و او خواهد گفت که اينک حاضر هستم».

در مورد روزه مسيحی، به منظور صواب و رياضت، و يا بدست آوردن دل خدا و نجات از گناه، بجا آورده نمی‌شود زيرا آنان معتقدند با ريخته شدن خون مسيح بر صليب و مرگ و دفن و قيام او از مردگان، نجات از گناه و طريق راه يافتن انسان به حضور خدا، مهيا گرديده است. بعضی از دلايل روزه مسيحی عبارتند از:١- دل در حضور خدا نرم و فروتن باشد.٢- مسیحیان به صدا و هدايت و حضور خدا حساس باشند.٣- نفس سرکش ضعيف و سرکوب باشد.٤- پرستش و دعای مسيحی قویتر و مؤثرتر باشد.

مسیحیان معتقدند: روزه مسيحی کمک می‌کند که ياد بگيريم از خودخواهی انسانی دوری نموده و ازخودگذشتگی داشته باشيم، و بيشتر قدر و ارزش فداکاری عظيم و کفاره بی‌نظير عيسی مسيح را درک کنيم.

مسیحیان همچنین معتقدند: روزه مسيحی بايد از هرگونه ظاهرسازی و ريا و خودنمایی به دور باشد. چرا که عيسی مسيح در انجيل متی فصل ششم، آيات شانزده تا هجده به یکی شاگردان خود می فرماید: « وقتی روزه می‌گيريد مانند رياکاران، خودتان را افسرده نشان ندهيد. آنان قيافه‌های خود را تغيير می‌دهند تا روزه ‌دار بودن خود را به رخ ديگران بکشند. يقين بدانيد که آنها اجر خود را يافته‌اند! اما تو وقتی روزه می‌گيری به سرت روغن بزن و صورت خود را بشوی تا مردم از روزه تو باخبر نشوند بلکه فقط پدر تو که در نهان است آنرا بداند و پدری که هيچ چيز از نظر او پنهان نيست اجر تو را خواهد داد.»

ایام روزه داری و نحوه روزه گرفتن در میان آیین های مسیحی متفاوت است و هر یک به نوعی این مراسم الهی را به جا می آورند. از این رو می توان آنها را به سه دسته تقسیم کرد و زمان چگونگی و دلیل روزه آنها اشاره کرد:

آیین کاتولیک
کاتولیک‌ها در روز چهارشنبۀ خاکستر و نیز روز جمعة‌الصلیب روزه می‌گیرند، و در تمامی روزهای جمعۀ ماه ''انابت'' نیز که دوران توبه و تعمق کاتولیک‌هاست، از خوردن گوشت پرهیز می‌کنند. کاتولیک‌ها تا قرن‌ها اجازه نداشتند در هیچ یک از روزهای جمعۀ سال به گوشت لب بزنند، اما از اواسط دهۀ ۱۹۶۰ پرهیز از گوشت در روزهای جمعۀ غیر از دوران لنت (انابت) اختیاری اعلام شد.
در این آیین در دو روزِ چهارشنبۀ خاکستر و جمعة‌الصلیب، خوردن دو نوع غذای ساده و یک غذای معمولی مجاز است، اما مصرف گوشت ممنوع می‌باشد. مصرف گوشت در روزهای جمعۀ ماه ''لنت'' (انابت) نیز که دوران توبه و تعمق کاتولیک‌هاست، ممنوع است. روزه گرفتن در سایر روزهای جمعه اختیاری است و برخی از کاتولیک‌ها بجای روزه، به توبه یا برگزاریِ دعا‌هایی ویژه می‌پردازند.
کاتولیک ها معتقدند: روزه باعث می‌شود انسان امیال جسمانی خود را مهار کرده، از گناهان خود توبه نماید، و با فقرا احساس همبستگی کند. روزه گرفتن در ماه لنت (دوران توبه و تعمق) باعث می‌شود که روح آدمی از طریق ریاضتِ تن، برای شرکت در ضیافتی عظیم و باشکوه آماده گردد. روزۀ جمعةالصلیب نیز برای فرد مؤمن یادآور درد و رنجی است که مسیح به‌خاطر ما متحمل شد.

آیین ارتدوکس شرق
پیروان کلیسای ارتدوکس شرق دوره‌های مختلفی برای روزه دارند، از جمله ماه لِنت (دوران توبه و تعمق)، روزۀ رسولان، روزۀ معراج مریم مقدس به آسمان، روزۀ ویژه میلاد مسیح، و نیز چند روزۀ یک روزه. تمام روزهای چهارشنبه و جمعه، روز روزه محسوب می‌شود، مگر در هفته‌هایی که در آنها روزه نگرفتن بلامانع است.
نحوه روزه داری در این آیین این گونه است که معمولاً از خوردن گوشت، لبنیات و تخم‌مرغ پرهیز می‌شود. خوردن ماهی در برخی ایام روزه مجاز و در برخی دیگر غیرمجاز است. آنان معتقدند روزه باعث می‌شود انسان بهتر بتواند در برابر حرص و طمع و شکم‌پرستی مقاومت کند و مشمول فیض خدا واقع شود.

آیین پروتستان‌
در این آیین زمان روزه به خود افراد، کلیساها، سازمان‌ها یا جوامع مسیحی بستگی دارد.از این رو برخی به‌طور کامل از لب زدن به آب و غذا خودداری می‌کنند، اما برخی دیگر تنها به نوشیدن مایعات اکتفا می‌کنند، غذاهای خاصی می‌خورند، از خوردن یک یا چند وعده غذا صرفنظر می‌کنند، و از تن در دادن به وسوسه‌های خوردنی و غیرخوردنی اجتناب می‌نمایند. چنین روزه‌هایی بویژه در سالهای اخیر محبوبیت فراوانی یافته است. افراد به دلائل مختلف نظیر تقویت و بنای روحانی، همبستگی با فقیران و نیازمندان، اعتراض به فرهنگ مصرفی جامعه امروزی، یا آوردن درخواست‌هایی ویژه به حضور خدا، روزه می‌گیرند.


منابع:
1-جوامع الجامع،ج1،ص103
2-تفسیر ادبی عرفانی قرآن مجید، خواجه عبدالله انصاری، حبیب الله آموزگار،ج1،ص73
3-دایره المعارف تشیع، ج8،ص372
4-انجیل متی، باب چهارم
5-دایره المعارف تشیع، ج8،ص372
6-مسیحیت، هاروی کاکس، عبدالذحیم سلیمانی اردستانی، ص107
7-مقاله: روزه در مسیحیت به چه صورت است؟رادیوندا

|+|

روزه" مقدس‌ترين عبادت اديان

خداوند در آيه ‪ ۱۸۳‬سوره بقره خطاب به مسلمانان مي‌فرمايد:"اي اهل ايمان بر شما روزه گرفتن نوشته شد چنانكه بر امت‌هاي گذشته نوشته شده بود و اين دستور براي آن است كه شما پاك و پرهيزكار شويد".

اين آيه نشان از اين است كه در دين يهود روزه وجودداشته ودربين مسيحيان رايج بوده و مسلمانان به گرفتن آن الزام و دعوت شده‌اند.

در ديگر اديان همچون بودا و كنفسيوس، هر چند كه آسماني نيستند، روزه از بهترين و مقدس‌ترين عبادتها براي تزكيه نفس به شمار مي‌رود.

اين عبادت در تمام اديان به معناي " پرهيز و ترك " و بهترين و مقدس ترين عبادتها براي تزكيه نفس مردم ،خداشناسي ، ، تعديل اراده در امور دنيوي ، رعايت اصول اخلاقي ، بهداشتي و اجتماعي آمده است.

در تورات آمده است كه حضرت موسي (ع) چهل روز وشب روزه داشته است چنانكه از قول حضرت موسي اضافه شده است:" هنگام آمدنم ، لوحهاي سنگي يعني لوحهاي "عهد "يا ده " فرمان "را كه خداوند با شما بست، در كوه چهل شب و روز ماندم و غذا و آب ننوشيدم".

در تورات "سفرتثنيه" فصل نهم شماره ‪ ۹‬آمده است كه قوم يهود غالبا در موقعي كه فرصت مي‌كردند و مي‌خواستند اظهار عجز و تواضع درحضور خدا نمايند، روزه مي‌گرفتند تا به گناهان خود اعتراف كرده وبه واسطه روزه و توبه رضاي خداوند را بدست آورند.

حضرت "مسيح "نيز چنانكه در انجيل آمده، چهل روزو شب روزه داشت درانجيل "لوقا"نيز آمده كه حواريون ياران حضرت عيسي نيز روزه مي‌گرفتند.

"شاهرخ پاك نهاد "از مدرسين مذهبي كليميان كشور مي‌گويد: روزه يكي از اركان و نماد مشترك مهم در اديان الهي و زميني است كه فلسفه معنوي اش مبارزه بانفس اماره ، ستايش خداوند و آماده‌سازي براي انجام كارهاي نيك و پرهيز از هر گناه جسمي است.

وي افزود:اگر روزه و امساك به خاطر رضاي خداباشد ، موجب تلطيف روح، قوت اراده و تعديل غرايز انسان مي‌شود.

وي گفت: روزه نيز تاثير اجتماعي و اخلاقي را براي انسان روزه دار به همراه مي‌آورد به طوريكه شخص روزه دار در ايام روزه نسبت به رعايت اصول مذهبي و اخلاقي توجه و علاقه بيشتري نشان مي‌دهد.

وي تصريح كرد: روزه،انسان مغرور شده ازموقعيتهاي اجتماعي و لذايذ دنيوي را به خودشناسي و شكرگذاري به درگاه خداوند دعوت مي‌كند و او را به ارزش ناچيز خود كه داراي ثبات و تضمين براي بقاي ابدي نيست آگاه مي‌كند.

پاك نهاد تصريح كرد: روزه درس برابري و مساوات و درك گرسنگي رابه اغنيا مي آموزد و به آنها مي‌فهماند كه مردم فقير و گرسنه چه مي‌كشند.

وي درباره روزه‌هاي واجب كليميان گفت :يهوديان در طول سال ‪ ۶‬روزه واجب دارند كه مهمترين و مقدس‌ترين آن كه دستور تورات است، روزه "كيپور" كه نهم ماه تشري سال عبري (پنجشنبه هفته جاري ) است كه ‪ ۲۵‬ساعت به طول مي‌انجامد.

تاتائوس اوهانيان رييس مجمع نمايندگان ارامنه اصفهان و جنوب ايران نيز گفت : خداوند روزه را بر تمام اديان آسماني صاحب شريعت واجب كرده است.

وي افزود: روزه و امساك موجب تلطيف روح ، تزكيه نفس ، قوت اراده ،تعديل غرايز انساني و خلوت كردن جهت مقرب شدن به درگاه الهي است.

وي گفت: روزه علاوه بر آثار معنوي داراي اثار مثبت اجتماعي و پزشكي نيز مي‌باشد.

اوهانيان افزود: ارامنه به خاطر اينكه در ايام روزه از گوشت و لبنيات استفاده نمي‌كنند و با خوردن غذاهاي گياهي به بيمارهاي قند و چربي خون مبتلا نمي‌شوند و در اين ايام احساس سلامتي و تندرستي بيشتري مي‌كنند.

وي در زمينه روزه‌هاي واجب ارامنه كليساي حواريون ارتدكس گفت : ارامنه پيرو كليساي حواريون ارتدكس روزه "چهل روزه " دارند كه از خوردن گوشت و هر نوع فرآورده‌هاي حيواني پرهيز مي‌كنند.

وي افزود: آخرين روزاين روزه مصادف با عيد پاك ( صليب كشيدن حضرت عيسي) است كه با خوردن نوشيرني و نان فطير آن را به اتمام مي‌رسانند.

موبد زرتشتيان اصفهان هدف از روزه درآيين زرتشت را آزمايش انسان دانست و افزود: روزه از ابتداي مبعوث شدن "اشو زرتشت " در اين دين وجود داشته است.

"بهزاد نيكدين" افزود: در آيين زرتشت روزه به دو شكل، يكي خودداري از خوردن مواد گوشتي و ديگري پرهيز از سخن گفتن از بامداد تا پسين تحت عنوان " روزه سكوت " است.

وي تصريح كرد: زرتشتيان هر ماه در چهار روز به نامهاي " وهمن "،" ماه " " گوش " و " رام " از خوردن مواد گوشتي پرهيز كرده و به جاي آن از سبزي و نباتات استفاده مي‌كنند.

اين موبد يادآور شد: اشو زرتشت در فرامين متعدد انسانها را از خوردن گوشت حيوانات برحذر داشته و آنان را ترغيب به خوراكهاي گياهي و نباتي مي كند.

وي اضافه كرد: نخوردن فراوردهاي گوشتي در ‪ ۴۸‬روز هر سال به عنوان روزه در آيين زرتشت به شمار مي‌آيد.

وي خاطر نشان كرد: همچنين در‪ ۱۰‬روز آخر هر سال كه به نام" پنجه كوچك" و "پنجه بزرگ " ناميده مي‌شود ، زرتشتيان روزه سكوت مي‌گيرند.

وي فلسفه روزه سكوت در آيين زرتشت را انديشيدن و تفكر در پندار،كردار و گفتار انسان ذكر كرد و گفت: اين روزه از طلوع آفتاب (بامداد) تاغروب آفتاب (پسين)بوده و فرد روزه دار به جاي صحبت كردن با ديگران به انديشيدن مي‌پردازد.

نيكدين افزود : در طول روز اگر فرد نيازهايي داشت به صورت نوشتن به ديگران اعلام مي‌كند.

وي اضافه كرد: در آيين زرتشت اجباري براي روزه گرفتن افراد وجود ندارد و افرادي كه توانايي روزه گرفتن را دارند ، روزه مي‌گيرند.

"حجت اسلام سيد مجتبي ميردامادي " نماينده مقام معظم رهبري در دانشگاه آزاد منطقه ‪ ۴‬كشور نيز گفت : روزه يكي از واجبات است كه در آيات قرآن به آن اشاره شده است كه اين عمل عبادي علاوه بر اطاعت فرمان خداوند متعال و رضايت او ، داراي آثار و بركات ارزنده‌اي است كه در زندگي انسان به خوبي قابل مشاهده است.

وي با اشاره به‌آيه ‪ ۱۸۳‬و ‪ ۱۸۷‬سوره بقره كه مي‌فرمايد:"اي كسانيكه ايمان آورده‌ايد ،روزه برشما مقرر شده ، همانگونه كه بر كساني كه پيش از شما مقرر شده بود و اين دستور براي آن است كه پاك و پرهيزكار شويد"، افزود:
از اين آيه نوراني سه مطلب برداشت مي‌شود يكي اينكه روزه يكي از واجبات است ، دوم اينكه روزه بر امتهاي گذشته نيز واجب بوده و آخر اينكه روزه در همه اديان به معناي پرهيز و پرهيزكاري است.

وي افزود : خداوند در آيه ‪ ۱۸۷‬در حكم روزه نهايت فضل و رحمت خودش را براي مسلمانان روشن ساخته است.

ميردامادي گفت: برابر شدن توانگر و تهيدست ، تقويت اخلاص، حكمت و يقين، پاداش الهي، دوري از گناه، رقبت فراوان براي دعا و اخلاص در عمل از بركات روزه مي‌باشد.

وي گفت:سلامتي بدن ،كاهش حجم كار اعضا گوارشي و رفع خستگي‌تمام دستگاههاي بدن ، كاهش امراض و سكته قلبي ، تقويت ذهن و افزايش هوش از ديگر اثرات روزه بر سلامتي انسانها مي‌باشد.

نماينده نهاد مقام معظم رهبري در دانشگاه آزاد منطقه ‪ ۴‬كشور خاطر نشان كرد : احترام به بزرگترها ، حق الناس ، صله رحم و كاهش جرائم از پيامدهاي موثر اجتماعي روزه است.

وي گفت : خداوند براي مسلمانان روزه‌دار پاداش فراواني قرار داده است به طوريكه طعام دادن به فقير ، افطاري دادن به روزه دار ، خواب و نفس او را جز عبادات و هر عمل نيك اورا دوبرابر پاداش قرار داده است.

وي گفت : روزه در بين مسلمانان تنها به ايام ماه مبارك رمضان محدود نمي شود بلكه ماههاي "رجب "و "شعبان"ازجمله‌ماههاي سفارش شده از سوي خداوند و پيامبر اسلام (ص ) براي گرفتن روزه مستحب است.

وي افزود : حضرت محمد(ص ) روزه را از عبادتهاي پر فضيلت سفارش و عنوان مي‌كردند و فرموده‌اند :"در هر ماه يك روز، روزه بگيريد زيرا خداوند براي كار نيك ده برابر پاداش منظور مي‌كند".

|+|